Mijn levens in Parijs

 MIJN LEVENS IN PARIJS

September 1987, enkele weken voor mijn 16e verjaardag, had ik me teruggetrokken in een parkje in de Brugse binnenstad. Het was zo’n namiddag waarop de tijd leek stil te hangen, gedragen door een zachte, bijna tastbare stilte die enkel af en toe werd doorbroken door het ritselen van bladeren en het verre geluid van passerende fietsen. Alhoewel ik mijn gedachten probeerde bij mijn boek te houden – de relativiteitstheorie van A. Einstein, een donkerblauwe hardcover editie uit de jaren ’80 – slaagde ik daar maar moeilijk in. De woorden leken zich eerst nog gewillig te schikken naar mijn concentratie, maar begonnen al snel te vervagen, alsof ze zich onttrokken aan mijn wil. Tijdens het lezen verdwenen de letters en woorden en kreeg ik flitsen van een voor mij onbekende omgeving. Een park in wat mij leek een grootstad, met imposante, klassiek aandoende gebouwen met grote ramen en portalen. De gevels hadden iets plechtigs, bijna tijdloos, als getuigen van een geschiedenis die zich buiten mijn bereik bevond. Alles werd omgeven door een enorm park met bomen die ik dacht te herkennen als platanen.

Ik kon die plek niet plaatsen. Maar de geuren en kleuren van de bomen, het geluid van waterdruppels die neervielen in een fontein, de rechte lijnen van de paden –alles voelde vreemd genoeg vertrouwd. Mijn zintuigen leken iets te herinneren wat mijn verstand nog niet kon bevatten; ik leek er ooit geweest te zijn zonder het te weten.

Het duurde amper enkele seconden, maar dit was niet het eerste voorval. In het verleden waren er al gelijkaardige momenten geweest die ik niet kon plaatsen, vooral omdat ze veel te vaag en onsamenhangend waren. Flarden zonder context, indrukken zonder oorsprong, die even snel verdwenen als ze gekomen waren. Meestal ging het om beelden van vuile steegjes of wat leek op oude kerkjes. Ditmaal was het anders: de beelden waren scherp en duidelijk. Ze droegen een intensiteit in zich die ik niet eerder had ervaren, alsof ze zich met opzet aan mij wilden tonen. Zelfs al gebeurde het opnieuw razendsnel, het was voldoende om het moment vast te houden en te verkennen.

Plots was ik terug in de realiteit van het Brugse park. De contouren van de werkelijkheid voelden even vreemd aan, alsof ik uit een andere laag van bestaan werd teruggetrokken. Daaruit groeide onmiddellijk de behoefte om op zoek te gaan. Het eerste waar ik aan dacht, terwijl alles nog vers in mijn hoofd zat, was dat dit park belangrijk genoeg leek om terug te vinden. Niet zomaar een ingeving, maar een dwingende gedachte die zich vastzette en niet meer losliet.

Tijdens mijn zoektocht in de goed gevulde boekenrekken van de openbare bibliotheek van Brugge raakte ik in gesprek met een oudere medewerker. De geur van papier en stof hing zwaar in de lucht, een geur die altijd iets geruststellends had, alsof kennis hier tastbaar werd bewaard. Ik vertelde uiteraard niet letterlijk wat ik had meegemaakt, maar zei dat ik ergens een foto had gezien van een bijzonder park en wilde weten waar in de wereld het zich bevond.

De vriendelijke medewerker aarzelde geen moment en zei dat dit bijna zeker Parijs moest zijn. Zijn zekerheid werkte aanstekelijk en voelde als een opening naar iets wat al die tijd op mij had gewacht. Hij bracht me naar de rekken met boeken over steden en bezienswaardigheden in Frankrijk. Met zijn vinger gleed hij over de alfabetisch gerangschikte ruggen van de boeken, tot hij er uiteindelijk één uit trok en in mijn handen legde. Ik nam het dikke boek aan en las luidop: “L’art des jardins: Traité général de la composition des parcs et jardins”. De titel alleen al leek een belofte te dragen, een uitnodiging om verder te kijken dan wat zichtbaar was.
Ongeduldig zette ik me op een van de houten bankjes in de leeszaal en begon zo snel door het boek te bladeren dat een oudere grijze dame me nogal streng aankeek. Blijkbaar was mijn enthousiaste geritsel en geblader storend in haar leesmoment. Haar blik was scherp, maar bereikte me nauwelijks; ik zat al te diep in mijn eigen zoektocht.

Wat er ook niet echt bij hielp, was dat ik bij het omslaan van een pagina mijn “park” herkende en een uitgelaten kreet liet ontsnappen. Het moment voelde als een elektrische schok die door mijn lichaam trok, een plots besef dat alles samenbracht. Het moet iets geweest zijn als: “Dat is het, dat is het, dat is het!” Waarschijnlijk hield ik daarbij het boek open op die dubbele pagina, half in de lucht, zodat ook anderen konden zien waar het om ging. Met als gevolg een langgerekt en welgemeend “sssssssttttt” van de dame. Haar afkeuring was onmiskenbaar, maar op dat moment volkomen irrelevant.

Het bleek dus te gaan om het park van het Palais du Luxembourg, gebouwd in het begin van de 17e eeuw op vraag van Maria de’ Medici, met bovendien verrassende historische banden met mijn thuisstad Brugge – dezelfde stad waar ooit één van de eerste bankfilialen ter wereld werd opgericht. De toevalligheid van die verbinding voelde allesbehalve toevallig, eerder als een verborgen lijn die twee werelden met elkaar verbond.

Het gebouw en het park op die kleurenprent leken exact op wat ik in mijn flits had gezien. Dit was werkelijk het laatste wat ik had verwacht. Hoe kon dit? Hoe kon het dat je in een onbewaakt moment een zo gedetailleerd beeld krijgt, dat bovendien echt blijkt te bestaan? De grens tussen verbeelding en werkelijkheid leek plots poreus, bijna doorlaatbaar.

Ik herinner me nog dat ik op een bepaald moment begon te twijfelen aan mezelf. Er was maar één optie: die tuin vinden. Dit voelde als een absolute noodzaak. En met “moeten” bedoel ik echt moeten, zoals je moet ademen. Mijn hart bonsde, mijn handen trilden – zo dwingend was het. Het was geen keuze meer, maar een instinct, iets dat zich diep in mij had vastgezet. En dat gevoel, die drang, heb ik tot op heden nog steeds. Ik zeg dan letterlijk: “ik moet naar Parijs.” Ik zeg niet “ik ga naar Parijs” of “het is lang geleden dat ik nog eens naar Parijs ben geweest.” Het blijft altijd: “ik moet naar Parijs.” De stad blijft mij telkens opnieuw roepen, zonder ooit te verklaren waarom.

De mensen aan wie ik dat vertel denken vaak dat het om een professionele verplichting gaat. Maar mijn “moeten” en wat mijn gesprekspartners daarvan maken, liggen mijlenver uit elkaar. Tussen hun interpretatie en mijn werkelijkheid gaapt een kloof die moeilijk in woorden te vatten is.

Ik had mijn droom of flits nooit aan iemand durven vertellen. Maar ik had mijn moeder wel gezegd dat ik naar Parijs moest. De woorden kwamen er aarzelend uit, maar droegen een overtuiging die ik zelf nauwelijks begreep. Ik herinner me niet meer exact hoe ik haar heb overtuigd of welk verhaal ik daarbij gebruikte, maar ze bracht me wel naar het station, met wat Frans geld en enkele boterhammen voor onderweg. Haar vertrouwen voelde als een stilzwijgende toestemming om iets te volgen dat groter was dan ikzelf. Met veel moeite had ik haar kunnen overtuigen om niet mee te gaan. Dit was een reis die ik alleen moest maken, al wist ik toen nog niet waarom.

Aangekomen in Parijs in die septembermaand voelde het onverklaarbaar en tegelijk eenvoudig en “gewoon”. De stad drong zich niet aan mij op, ze nam mij geruisloos op in haar ritme. Zelfs ondanks de drukte, de gehaaste treinreizigers en de mengelmoes van mensen. Gezichten die elkaar kruisten zonder elkaar echt te zien, elk met hun eigen bestemming, hun eigen verhaal. En hoewel de sfeer voor een zestienjarige nog steeds overweldigend was, was er toch een duidelijk verschil met het huidige Gare du Nord. Het station leek minder gejaagd, minder verzadigd van haast, alsof er nog ruimte bestond tussen de bewegingen van mensen. Maar dat niet alleen.

Vooral had ik me miskeken op de duur van de reis. Van Brugge naar Brussel en vervolgens naar Parijs nam meer dan drie uur in beslag. Drie uur die zich uitrekten tot een soort mentale overgang, een geleidelijke loskoppeling van het vertrouwde. Gedurende die lange verplaatsing kwamen de gedachten telkens terug: “waar ben ik aan begonnen”.

Ik had niets voorbereid en had geen flauw idee hoe ver het Gare du Nord van de Jardin du Luxembourg lag, laat staan hoe ik er moest geraken. Kaarten had ik niet, en zelfs als ik ze had gehad, had ik waarschijnlijk niet geweten hoe ze te lezen. De enige zekerheid die ik had, was dat ik tijdig terug in het station moest zijn om opnieuw naar Brugge te kunnen reizen. Die ene houvast fungeerde als een dunne draad die me met de realiteit verbond.

De stem van de omroeper op het station, die het vertrek en de aankomst van medereizigers aankondigde, werd naar de achtergrond geduwd door het geraas van een massa ongeduldige auto’s, bussen en taxi’s. Het geluid was allesomvattend, een soort stedelijke symfonie zonder rustpunt. Zelfs voor de asociale en mensenschuwe zestienjarige die ik toen was, en eigenlijk nog steeds ben, voelde dit als een rustplek. Een paradoxaal soort rust, midden in de chaos. Dit was de plek waar ik moest zijn, zo simpel was het toen en zo simpel is het nog steeds. Ik voelde me allesbehalve ongemakkelijk, alleen in een grote onbekende stad. Integendeel, er was een vreemd soort thuiskomen dat ik niet kon verklaren.

Maar eens buiten het station wist ik meteen welke richting ik moest nemen, namelijk de straat die Rue La Fayette bleek te heten. Het was geen rationele keuze, eerder een intuïtieve beweging, alsof mijn lichaam al wist wat mijn hoofd nog moest begrijpen. Die Rue La Fayette bracht me langs de Église Saint-Vincent-de-Paul en de Opéra Garnier. Gebouwen die op dat moment slechts decor leken, maar achteraf gezien bakens vormden in een onbewuste route. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat dit gevoel van “ik weet dat het die richting is” niet lang standhield en dat ik uiteindelijk verschrikkelijk verloren ben gelopen op weg naar de Jardin du Luxembourg. Straten begonnen op elkaar te lijken, kruispunten verloren hun betekenis en de stad werd een doolhof zonder duidelijke uitgang.

Eens aangekomen overviel me opnieuw datzelfde gevoel. Het leek alsof ik hier al eerder was geweest, al kon ik het niet plaatsen. Herinnering en ervaring vloeiden op dat moment in elkaar over, tot iets dat niet meer van elkaar te onderscheiden was. Een geruststellend gevoel: ik ken dit. Een fluistering van herkenning die geen uitleg nodig had.  Veel tijd om deze plek te ontdekken had ik niet. Mijn wandeltocht had me niet alleen opgezadeld met pijnlijke voeten, maar ook met een acuut tijdstekort. Elke minuut begon plots te wegen, terwijl de tijd zich tegen mij leek te keren. Ik haalde net op tijd de trein van rond vijf uur terug naar Rijsel, om van daaruit verder te reizen naar Brugge via Brussel.     

Toch was er in die korte periode dat ik in Parijs rondliep op weg naar de Jardin du Luxembourg iets dat me nog lang zou bijblijven en me zou beïnvloeden. Een indruk die zich dieper vastzette dan eender welke concrete herinnering. Het moment waarop ik uiteindelijk het park en het gebouw herkende vanuit die ene flashback in het Minnewaterpark was onuitwisbaar. Het voelde als een sluitstuk, maar tegelijk als het begin van iets nieuws.

Op het ogenblik dat ik tussen de platanen stond, het water hoorde vallen in de fontein en zicht had op dat klassieke gebouw – het Palais du Luxembourg – drong het pas echt tot me door dat dit de plek was die ik had waargenomen in mijn droom op dat Brugse bankje. De cirkel leek zich te sluiten, zonder dat ik begreep hoe hij ooit begonnen was. Ik slaakte een diepe zucht. Niet van opluchting, maar van verbazing. Een zucht die alles in zich droeg: verwarring, erkenning en een vleugje ontzag. De zon speelde door de bladeren, de fontein plonsde ritmisch, en alles voelde tegelijk bekend en vreemd.

Mijn al overprikkelde gedachten kregen het moeilijk om dit te plaatsen. Hoe ben ik hier terechtgekomen? Vanwaar komt dit en wat nu? Vragen die zich opstapelden zonder ooit een antwoord te beloven. De verwondering en de blijdschap van die eerste minuten maakten plaats voor iets anders. Is dit het? Wat moet ik hier nu mee, vroeg ik mezelf luidop af. Het enthousiasme van het moment ebde weg. Toch werd de drang om verder te onderzoeken steeds groter, zeker omdat ik eigenlijk niets had bijgeleerd en het enkel nog meer vragen had opgeleverd. Het mysterie was niet opgelost, het had zich alleen maar verdiept.

Goed, ik had de plek gevonden die op dat bizarre moment voorbij was gekomen. Sinds dat ene moment was er een komen en gaan van die onverklaarbare drang om op de trein te stappen en in Parijs rond te wandelen, te slenteren, te ontdekken. Zonder doel, maar toch gericht. Een doelloosheid die paradoxaal genoeg richting gaf. Ik ben nooit meer verloren gelopen in Parijs, al zal mijn flânerie, door de mensen die ik soms op sleeptouw neem, alsook door mijn lieve eega, wel worden gezien als “verloren lopen”. Hun blik zoekt logica, terwijl de mijne zich laat leiden door iets minder tastbaars. Maar in Parijs loop je niet verloren. Je wordt er hoogstens even omgeleid door de stad zelf.

Mijn eerste kennismaking met Parijs was overweldigend. Niet alleen door de omvang van de stad, maar door de intensiteit waarmee ze zich aan mij opdrong, alsof ze me meteen volledig wilde opslokken. Er was een eigenaardig warm gevoel van herkenning, maar tegelijkertijd ook chaos en onduidelijkheid. Twee tegenstrijdige gewaarwordingen die naast elkaar bleven bestaan zonder elkaar op te heffen. Voor een zestienjarige voelde de stad als een overrompelende metropool, waar prikkels van alle kanten op me afkwamen. Geluiden, geuren, bewegingen – alles leek tegelijk te gebeuren, zonder pauze, zonder filter. Ik ben die dag niet teruggekeerd naar het rustige Brugge met een gevoel van verlossing of klaarheid. Integendeel zelfs. Het contrast tussen beide werelden werd scherper dan ooit tevoren. De drang om naar Parijs te trekken verdween ook deels. Ze was nog ergens op de achtergrond aanwezig, sluimerend, maar zonder echt nog dominant te zijn. Alsof ze zich tijdelijk had teruggetrokken om op een later moment opnieuw naar voren te treden.

Dit werd enkel versterkt doordat ik geen enkel duidelijk verband zag tussen mezelf en de stad Parijs. Er was geen tastbare reden, geen logisch aanknopingspunt dat deze aantrekkingskracht kon verklaren. Mijn enige, en bovendien zeer beperkte, connectie met Parijs was een verhaal over mijn oma. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had zij onderdak gevonden in het Château de Raray, waar later Jean Cocteau zijn film La Belle et la Bête zou opnemen. Een verhaal dat zich ergens bevond op het kruispunt van geschiedenis en verbeelding. Ik herinner me nog dat mijn grootvader al knipogend over mijn grootmoeder zei: “raar hé”, in plaats van “Raray”. Zijn speelse woordspeling gaf het geheel iets lichts, bijna ironisch. Voor mij klonk dat als een verhaal uit een andere wereld, en toch voelde het als een subtiele draad die me richting deze stad trok. Een nauwelijks zichtbare verbinding die zich niet liet ontkennen.

Ondertussen begreep mijn moeder dat ik geen doorsnee kind was. Ze observeerde meer dan ze zei, maar haar blik verried dat ze zich bewust was van mijn afwijkende manier van denken. Eigenzinnig, nieuwsgierig, te intelligent voor mijn leeftijd, en daardoor niet bepaald sociaal. Eigenschappen die evenzeer een kracht als een isolerende factor vormden. Ik verdiepte me uren in boeken, stelde eindeloze vragen en trok mijn eigen weg, vaak tegen de stroom in. Een weg die zelden werd begrepen door de mensen om mij heen.

Daarbovenop had ik een onbegrensde fantasie. Een innerlijke ruimte waarin grenzen vervaagden en mogelijkheden zich eindeloos leken uit te rekken. Ik kon uren ronddwalen in mijn eigen gedachten en reizen maken die als werkelijkheid aanvoelden. Reizen zonder vertrekpunt, zonder bestemming, maar met een intensiteit die nauwelijks onderdeed voor de echte wereld. Misschien waren die terugkerende beelden van stegen en kerkjes uit mijn jeugd daar wel aan verwant. Fragmenten van een innerlijk landschap dat zich niet zomaar liet verklaren. Nu ik erover nadenk, begin ik zelfs te twijfelen of er geen verband was met die korte flits naar Parijs. Misschien kon ik als kind werkelijk terugflitsen naar plaatsen, en ben ik dat vermogen gaandeweg kwijtgeraakt met het ouder worden. Een vermogen dat zich niet liet vasthouden, maar enkel sporadisch liet zien.

Het is wel een feit dat in mijn tienerjaren die innerlijke werelden wat naar de achtergrond verdwenen. Alsof de realiteit langzaam maar zeker meer ruimte begon in te nemen. Anderzijds begon ik me te verdiepen in iets wat ik zelf als onderzoekswerk naar het buitengewone zou omschrijven. En dat mag je letterlijk nemen. Het was geen vrijblijvende interesse, maar een doelgerichte zoektocht. Ik was ervan overtuigd, en ben dat nog steeds, dat een mens slechts een fractie van zijn capaciteiten gebruikt. Een overtuiging die eerder intuïtief ontstond dan wetenschappelijk onderbouwd was, maar daarom niet minder krachtig aanvoelde. 

Vanuit die overtuiging dacht ik dat zelfgenezing mogelijk moest zijn. Ik vond het logisch dat alles wat ik ooit had gezien ergens in de hersenen wordt opgeslagen, dat tijd misschien beïnvloedbaar is, en dat alles met alles verbonden is. Gedachten die zich opstapelden tot een persoonlijk wereldbeeld dat buiten de gangbare kaders viel. Vandaar wellicht dat ik op dat bankje in het Minnewaterpark de relativiteitstheorie van Einstein zat te lezen terwijl mijn leeftijdsgenoten met totaal andere dingen bezig waren. Mijn interesses bewogen zich op een ander niveau, los van de dagelijkse bezigheden van leeftijdsgenoten. Maar niets had me voorbereid op die ene flits waar ik tot op vandaag geen antwoord op heb gevonden. Een gebeurtenis die zich bleef onttrekken aan elke poging tot verklaring.

Ik had ook geen flauw benul van hoe ik dit opnieuw kon aanwakkeren, laat staan hoe ik die flits kon herbeleven waarmee alles was begonnen. Het voelde als het zoeken naar een ingang waarvan ik niet wist waar ze zich bevond. Ik deed nochtans voldoende, maar ik moet toegeven: zeer naïeve inspanningen om dat moment terug op te roepen. Pogingen die meer gebaseerd waren op hoop dan op inzicht. Ik keerde keer op keer terug naar het Minnewaterpark. Wachtte tot die ene bank vrij was. Nam plaats. Hopend. Proberend om terug te keren naar dat ene moment. Maar het lukte niet. De stilte bleef leeg, zonder het minste spoor van wat ik zo wanhopig zocht. Telkens opnieuw bleef het bij een illusie.

Misschien was het de combinatie van plaats en boek. Een specifieke samenloop van omstandigheden die zich niet zomaar liet reproduceren. Maar ook het telkens opnieuw lezen van die ene passage had geen enkel effect, buiten het feit dat ik ze uiteindelijk uit het hoofd kon. De woorden verloren hun betekenis en werden louter herhaling. Ik had geen idee hoe ik die poort die toen voor mij openging opnieuw kon activeren. Ze was even plots verdwenen als ze was verschenen. Het lag dus duidelijk niet aan de plek, niet aan het boek en niet aan het uur waarop ik daar zat.

Na alles herhaaldelijk te hebben geprobeerd, ben ik op een bepaald moment gestopt met zoeken. Niet uit berusting, maar uit uitputting. Ik herinner me mijn laatste keer daar. Opnieuw plaatsgenomen op diezelfde bank, voor de zoveelste keer hetzelfde boek meegenomen. Ik had alles geprobeerd om zo dicht mogelijk bij die ene beleving te komen die zo’n bepalende rol had gespeeld. Alsof ik een verdwenen spoor probeerde terug te vinden in een landschap dat intussen veranderd was. Het enige wat gebeurde, was dat een van de petanquespelers me uitnodigde voor een spelletje. Een banaal moment dat scherp contrasteerde met mijn innerlijke zoektocht.

Ik keek onverschillig. Na een korte woordenwisseling wierpen ze me boze blikken toe. Voor het eerst besefte ik hoe anders mijn wereld was: hier, tussen gewone mensen, voelde mijn zoektocht naar Parijs bijna absurd.  Ik moet zeer minachtend en ongeïnteresseerd hebben gekeken, want zonder nog iets te zeggen draaide hij zich om en wandelde terug naar zijn vrienden. Waarna, na opnieuw een korte woordenwisseling, enkele boze blikken mijn richting uitkwamen. Hun onbegrip stond in schril contrast met mijn innerlijke drang.

Dat was de laatste keer dat ik op die bank ben gaan zitten. Een ogenschijnlijk klein moment dat achteraf gezien een duidelijke afsluiting vormde van die fase in mijn leven.

Aan wat het dan wel lag, daar had ik geen antwoord op. Het bleef een leegte die zich niet liet invullen, hoe hard ik ook probeerde er betekenis aan te geven. Ik had ook geen flauw benul bij wie ik met mijn beleving of vragen terecht kon. Er leek niemand te zijn die deze ervaring kon begrijpen zonder ze meteen te reduceren tot iets banaals of onwerkelijks. Ik ging er dus van uit dat het een gelukkig toeval was geweest: een samenloop van omstandigheden, jeugdig verlangen, een soort portaal dat zich éénmalig had geopend, en ik die toevallig op het juiste moment op de juiste plek zat. Een verklaring die geruststellend eenvoudig was, maar tegelijk onbevredigend bleef. En hoewel ik de zoektocht op dat moment had opgegeven, bleef ik wel zeer regelmatig terugkeren naar Parijs. 

Mijn uitstappen kregen vanaf dan meer het karakter van mijn passies voor literatuur, geschiedenis, kunst en deels ook een interesse in de esoterische geschiedenis, zowel algemeen als die van Parijs in het bijzonder. Mijn wandelingen kregen een bijna ritueel karakter, waarbij elke straat een mogelijke aanwijzing leek te bevatten. Het feit dat ik toen, net achttien geworden, met de auto naar Parijs kon, gaf mij de vrijheid om minder afhankelijk te zijn van de trein, met als gevolg dat ik meer tijd had om in de stad te flaneren. De stad werd toegankelijker, maar tegelijk ook complexer in haar gelaagdheid. En hoe meer ik in Parijs rondwandelde, hoe meer dat gevoel van thuiskomen toch opnieuw begon op te flakkeren en ik me vragen begon te stellen. Vragen die zich niet beperkten tot de stad zelf, maar zich uitbreidden naar mijn eigen plaats daarin.

Ondertussen had ik een bibliotheek opgebouwd die bijna uitsluitend bestond uit boeken over Parijs. Planken die zich vulden met verhalen, kaarten en geschiedenissen die samen een mozaïek vormden van een stad die ik probeerde te doorgronden. Mijn professionele leven nam geleidelijk de bovenhand en ondertussen was ik ook al enkele jaren samen met mijn vrouw Louise, die intussen volledig werd meegesleurd in mijn constante drang om Parijs al flanerend te doorkruisen. Ze werd niet alleen getuige van mijn zoektocht, maar er onvermijdelijk ook deel van. 

Parijs bleef ondertussen goed voor een maandelijkse terugkeer. Tijdens een van die wandelingen gebeurde er iets wat ik niet meteen had zien aankomen. Een moment dat zich niet aankondigde, maar zich plots aandiende zonder waarschuwing. Geen visioen of flits deze keer, maar iets subtielers. Iets dat zich eerder aan de rand van mijn waarneming bevond dan in het centrum ervan.

Ik was op wandel in het 9e arrondissement, in de Rue de la Chaussée d’Antin, een plek waar ik nochtans al meermaals was voorbijgekomen op weg naar de Opéra Garnier. Een vertrouwde route die plots een onbekende dimensie leek te krijgen. Maar deze keer viel mijn blik, terwijl ik voorbij zo’n typische Parijse etalage liep – wat men in het Frans zo mooi omschrijft als "une devanture parisienne" – op iets anders. Iets dat zich niet meteen liet benoemen, maar wel mijn aandacht volledig opslorpte. Van die houten sierlijsten, grote glasplaten met handgeschilderde gouden letters. Het was echter niet de winkelpui zelf die me deed vertragen, maar wat ik meende te zien in de etalage. In mijn ooghoek dacht ik symbolen, manuscripten en voorwerpen te herkennen die me onmiddellijk deden denken aan esoterische ordes en tekens. Het waren geen duidelijke beelden, maar eerder indrukken die zich razendsnel vormden en weer verdwenen.

Ik vertraagde mijn pas, twijfelde even en besloot terug te keren. Maar toen ik opnieuw bij de etalage aankwam, stonden er, bizar genoeg, compleet andere zaken uitgestald. De overgang was zo abrupt dat het bijna onwerkelijk aanvoelde. Ik twijfelde of ik niet te ver was doorgelopen, maar ook in de aanpalende panden was niets te vinden dat ook maar enigszins leek op wat ik eerder meende te hebben gezien. De gevel zelf leek bovendien niet meer dezelfde als op het moment dat ik er passeerde, alsof mijn indruk zich niet had vastgezet op de realiteit.  Wat ik nu zag waren computers en moderne gadgets, in de verste verte niets dat mijn eerdere indruk kon verklaren. Geen oude boeken, geen manuscripten met symbolische tekens, geen kunst, geen curieuze voorwerpen. Alles was banaal, herkenbaar en volledig ontdaan van het mysterie dat me zojuist had getroffen.

Ik moet daar te lang twijfelend en besluiteloos op het trottoir hebben gestaan, want ik werd meermaals kortaf aangesproken door passerende, ongeduldige Parisiens die zich haastten naar hun favoriete bistro voor de lunch en die in hun voorbijgaan tegen me aan botsten. Hun haast stond in scherp contrast met mijn stilstand. Ik stond midden op een druk voetpad, tijdens het middaguur. Maar ik was even van slag. Ik was overtuigd van wat ik had gezien. Die overtuiging liet zich niet zomaar wegredeneren. Uiteindelijk besloot ik de stroom van ongeduldige Parisiens te volgen en stapte ik iets verder de Rue de la Chaussée d’Antin in, een bistro binnen, waar mijn gedachten nog herhaaldelijk terugkeerden naar wat ik ervan overtuigd was te hebben gezien. Het beeld bleef zich herhalen, als een echo die niet wilde uitdoven.

Op de terugweg van Parijs naar Brugge dwaalden mijn gedachten tijdens het autorijden opnieuw af naar dat moment. De monotonie van de weg gaf mijn gedachten vrij spel. Plots moest ik terugdenken aan die eerste flits van zoveel jaren eerder, die de aanzet had gevormd voor mijn relatie met Parijs. Het liet me niet los en de dag erna ging ik in de bibliotheek op zoek of er iets terug te vinden was over die Parijse straat. Mijn zoektocht kreeg opnieuw een richting, gedreven door een hernieuwde nieuwsgierigheid. In Connaissance du vieux Paris vond ik enkele interessante vermeldingen. Wolfgang Amadeus Mozart had in die straat enkele maanden verbleven, net als Frédéric Chopin en Liszt. Namen die gewicht droegen, maar geen direct antwoord boden. Niet meteen iets dat verklaarde waarom ik daar iets anders had gezien dan de saaie realiteit. Misschien was het dan toch Parijs dat mij iets wilde vertellen. Een gedachte die zich moeilijk liet loslaten.

Terug in Brugge besprak ik mijn dag met Louise. We waren ondertussen al jaren samen en zij was op de hoogte van mijn allereerste avontuur in de Jardin du Luxembourg. Ze had me ooit de vraag gesteld vanwaar die zeer specifieke drang kwam om telkens opnieuw naar Parijs te gaan. We brachten zelf ook veel tijd samen in Parijs door en ze begreep mijn interesses in kunst en cultuur en de link met de stad. Maar in onze beginjaren keek ze toch vaak wat verwonderd wanneer ik zei: “ik moet naar Parijs”. Een verwondering die ergens tussen begrip en ongeloof balanceerde. 

Toen ik haar uiteindelijk mijn verhaal vertelde, schoot ze in de lach. “Op je zestiende alleen naar Parijs?” en ze liet het daarbij, zonder verdere vragen. Haar reactie was licht, maar niet afwijzend, alsof ze intuïtief aanvoelde dat er meer achter zat. Ze wist dat we beide een sterke gedeelde interesse hadden, van meditatie tot trance-reizen en natuurrituelen. Een gedeeld terrein waarop het onverklaarbare minder vreemd werd.

Maar deze gebeurtenis kwam onverwacht en bracht me op slag terug naar die allereerste flits. Ik wilde de zoektocht naar het waarom opnieuw opnemen. Wat ik had meegemaakt in de Rue de la Chaussée d’Antin had te veel indruk nagelaten. Het voelde als een signaal dat niet genegeerd kon worden.

Ik vond aanwijzingen dat een zekere Edmond Bailly op huisnummer 11 in oktober 1889 zijn Librairie de l’art indépendant opende. Naast een boekenwinkel was dit ook een verzamelplaats voor esoterici, musici en symbolisten uit die periode. Een plek waar ideeën en invloeden elkaar kruisten en versterkten. Hij was boekhandelaar, uitgever, schrijver en componist en had een bijna mythische status opgebouwd als centrumfiguur binnen de symbolistische en occultistische milieus in het fin-de-siècle-Parijs. Zijn naam dook steeds vaker op naarmate ik verder zocht. Ik vond ook terug dat hij, naast zijn eigen muzikale werk, muziek uitgaf van onder anderen Debussy en Ravel, die elkaar mogelijk zelfs voor het eerst op die plek zouden hebben ontmoet. De gedachte dat zulke ontmoetingen daar hadden plaatsgevonden gaf de locatie een extra lading.

Wat voor mij echter het meest bevestigend voelde, was dat deze plek ook een ontmoetingsplaats was geweest voor vooraanstaande mystici en leden van esoterische en occulte ordes.  Mijn onderzoek leidde me al snel naar namen die ik toen nog niet kende, zoals Papus, Stanislas de Guaita, Victor-Émile Michelet en Joséphin Péladan, en vandaar naar de verschillende esoterische en occulte stromingen waartoe zij behoorden. Een netwerk van ideeën en personen dat zich langzaam voor mij ontvouwde.

Dit kon toch geen toeval zijn. Mijn eigen bibliotheekkasten begonnen stilaan uit hun voegen te barsten. Boeken stapelden zich op als stille getuigen van mijn zoektocht. Maar hoe meer ik me verdiepte in deze materie, hoe meer duidelijk werd dat deze ordes allerminst verdwenen waren. Integendeel zelfs: mijn opzoekingen brachten me bij hedendaagse auteurs, wat erop wees dat de kennis nog steeds werd doorgegeven. Een continuïteit die zich uitstrekte over generaties heen. Ik kreeg opnieuw hoop dat het vraagstuk rond mijn band met Parijs misschien toch ergens een antwoord kon krijgen. Een hoop die zowel motiveerde als onrustig maakte.

Via het opzoekingswerk rond de kringen van Bailly kwam ik via verwijzingen telkens opnieuw bij de kathedralenbouwers, de steenkappers, de vrijmetselarij en enkele andere, eerder obscure, oude ordes uit. Het leek alsof elk spoor dat ik volgde me dieper het verleden in trok, naar lagen van kennis die niet voor het grote publiek bestemd waren. Waarvan sommigen op hun beurt getrouwe verderzetting waren van de aloude ordes en genootschappen die in Parijs zijdelings op mijn pad waren gekomen door het onderzoek naar de omgeving van Michelet. Een web van verbanden dat zich langzaam begon te ontvouwen. De orde van de vrijmetselaren sprak mij het meest aan en ik ging al snel op zoek ging naar contacten in België. Niet alleen uit nieuwsgierigheid, maar vanuit een groeiend gevoel dat hier een sleutel lag.

Vele tussenpersonen en handgeschreven brieven verder slaagde ik er uiteindelijk in om in contact te komen met de reguliere vrijmetselarij. Een proces dat traag en omslachtig was, maar tegelijk een zekere ernst en authenticiteit uitstraalde. Meer dan een jaar na mijn schrijven erna ontving ik een handgeschreven reactie op mijn eigen schrijven met de melding dat ze kennisnamen van mijn vraag tot toetreding en dat er Broeders contact zouden opnemen voor een verkennend gesprek. Het wachten had iets plechtigs, alsof ik getest werd op geduld en volharding.

Na die bezoeken en meerdere maanden later werd ik dan, op de symbolische leeftijd van 33 jaar, ook opgenomen in de Orde der Vrijmetselaren. Een leeftijd die op zichzelf al geladen is met betekenis en symboliek. Mijn nog jonge leeftijd zorgde er natuurlijk voor dat er met veel argwaan en enige terughoudendheid werd gekeken naar mij. Blikken die peilden, vragen die niet altijd uitgesproken werden. Maar mijn vastberadenheid en mijn overtuiging wonnen het van de twijfel. Ik wist waarom ik daar was, ook al kon ik dat niet altijd onder woorden brengen. Gelukkig was er nog een andere jonge Broeder aanwezig die ook net was ingewijd. Onze inwijdingen die, min of meer, kort na elkaar gebeurden zorgde voor een hechte band die er tot op heden nog steeds. Meer dan 20 jaar na datum. Een band gesmeed in een gedeelde ervaring die moeilijk uit te leggen valt aan buitenstaanders.

De vele indrukken die een inwijding met zich meebracht zorgde ervoor dat ik niet direct alle namen van de aanwezige Broeders had vernomen. Het geheel voelde als een overweldigende stroom van symboliek, rituelen en indrukken. Het duurde enkele bijeenkomsten tot ik wist wie er allemaal in onze Loge lid was. En het duurde dan nog meerdere bijeenkomsten tot ik ze durfde aanspreken. De drempel was niet alleen sociaal, maar ook mentaal.

Na verloop van tijd werd ik beschouwd als gelijke. Als Broeder binnen deze Orde gingen uiteindelijk deuren open naar andere en soms nog oudere genootschappen. De toegang was geleidelijk, alsof elke stap eerst verdiend moest worden. Die dan op hun beurt beschikten over nog meer uitgebreidere en lang vergeten kennis. En van die contacten en kennis maakte ik gretig gebruik – misschien ging ik nu te weten komen, zoveel jaren later – waarom ik die flits naar Jardin de Luxembourg heb beleefd en wat de betekenis ervan zou kunnen zijn geweest. De hoop op antwoorden bleef de drijvende kracht achter alles wat ik deed.

Bij elke zitting en bijeenkomst werd telkenmale duidelijk dat dit de goede weg was. Er was een gevoel van vooruitgang, hoe klein de stappen soms ook leken. En ook toepasselijk – daar ze binnen de zittingen veel de term “zoekende” gebruiken en zoekende dat was ik zeker. Een term die mij perfect omschreef, misschien wel beter dan eender welk ander label. Los van de Broederschap, de kennis dat me werd meegegeven en de introspectie die me werd opgelegd kreeg ik ook meer inzichten en richting voor mijn zoektocht. Inzichten die niet altijd comfortabel waren, maar wel noodzakelijk. Weliswaar werd die kennis me maar in mondjesmaat gegeven en dan nog in een kluwen van symboliek waar ik me door moest worstelen. Elke interpretatie vroeg inspanning, elke betekenis moest ontcijferd worden. Maar niets zo belonend als nu en dan een nieuw stukje van die zeer grote puzzel te ontdekken. Momenten van helderheid die alles even op hun plaats deden vallen. Bleek dat bijna elkeen van de groep ook nog andere interesses had naast de reguliere vrijmetselarij. Een diversiteit aan invalshoeken die het geheel nog rijker maakte.

Zo kwam ik in contact met een klein groepje dat nog de aloude alchemie praktiseerde. Een discipline die tegelijk mysterieus en tastbaar aanvoelde. Dit ontsluierde terug een deel belangrijke kennis over het belang van de natuur, de standen van de planeten, de zon en de maan maar ook over de kosmos. Een wereldbeeld waarin alles met elkaar verbonden leek. En vandaar ook de bevestiging dat de alchemie één van de basisprincipes is waarop, voor mij dan, veel andere leringen werden gebouwd. Een fundament dat steeds opnieuw opdook, ongeacht de invalshoek.

Het feit dat mijn keuken nog dagen naar aangebrande citroenmelisse heeft geroken na mijn eerste alchemistisch experiment was een constante herinnering daaraan. Een bijna komisch detail dat de ernst van de zoektocht even relativeerde. Dit was voor mij de basis vanwaar alles ontstond, de alchemie. Een vertrekpunt dat tegelijk oud en tijdloos aanvoelde. Ook Broeders die met energiewerk of met de leer van de Kaballah aan de slag gingen kwamen op mijn pad. Nieuwe perspectieven die telkens weer andere deuren openden.

Nog andere Broeders waren bezig met de aloude Noorse sagen of met de heidense overtuigingen. Een andere Broeder die ik ontmoette en die niet zoveel ouder was als ik, was dan weer een magus – hij was een praktiserend magiër. Een ontmoeting die mijn begrip van het mogelijke opnieuw verruimde. Een zeer boeiend persoon die mij liet kennismaken met spiegelwerk, werken met Sigli en mij de leer van Hermes Trismegistus aanreikte. Concepten die aanvankelijk abstract leken, maar gaandeweg vorm kregen. Kortom, ik kwam in een netwerk terecht dat veel verder ging dan ik ooit had gedacht of gehoopt te mogen vinden.

Ondertussen leerde ik ook twee oudere Broeders beter kennen. Thorvald Ross en Erik Jonas, beiden al levenslang in de Orde der Vrijmetselaren en auteurs van bibliotheken vol boeken over oude gesloten ordes, steenkappers, vrijmetselaren, etc. Hun aanwezigheid alleen al gaf gewicht aan elke bijeenkomst. Blijkbaar waren ze alle twee prominenten of “eminence gris” die hun strepen meer dan hadden verdiend. Mannen die hun plaats niet moesten opeisen, maar die vanzelfsprekend werd erkend. Ze waren beiden veelschrijvers en voor zover ik kon nagaan hadden ze blijkbaar hoge of belangrijke functies hebben binnen oude Ordes en inwijdingsgenootschappen waar ik nog geen toegang tot had. Hun kennis leek slechts gedeeltelijk zichtbaar, alsof er nog veel meer onder de oppervlakte lag.

Maar zelfs al was ik ondertussen geen Leerling meer en toch al ettelijke jaren een Broeder binnen de Orde, ik had de indruk dat mij ook niet alles werd verteld. Een besef dat er altijd nog een volgende laag bestond. Erik was ook de eerste stem die ik had gehoord tijdens mijn inwijding in de Orde – hij was namelijk de achtbare Meester op dat moment. Als Achtbare Meester was hij de persoon die op dat moment de leiding had over de Loge. Ik herinner me zelfs tot op vandaag nog zijn zachte en rustige manier van spreken waar door zijn manier van spreken er een gevoel van kennis en leiding naar boven kwam. Zijn stem had iets geruststellends, bijna hypnotiserends. Over de jaren werden we ook meer open naar elkaar en vond ik mijn plek binnen deze ervaren groep van loge-broeders. Een plek die ik langzaam maar zeker begon te begrijpen en te aanvaarden. Erik was niet alleen een ervaren vrijmetselaar maar ook een man met enorme expertise als het aankwam op technieken rond meditatie, yoga, ademhalingen, re-birthing. Alhoewel allemaal nieuw maakte het mij me wel nieuwsgierig. Het opende opnieuw een ander domein van mogelijkheden.

Ik had Erik eerder al verteld van mijn relatie met Parijs en het feit dat ik benieuwd was om te weten vanwaar die flits in mijn jeugd en die drang naar die specifieke stad vandaan kwam. Ik vertelde hem dat het voor mij aanvoelde dat ik in vorige levens in Parijs moet zijn geweest. Dat onmisbaar gevoel van thuiskomen en rust telkens ik in die stad ben. Een overtuiging die eerder gevoeld dan bewezen was. Hij gaf aan dat de plek, die in die flits even zichtbaar was, ergens een link kan hebben met vorige levens. Erik gaf aan dat er een manier bestond om via ademhaling en meditatie een soort regressie op te wekken die kunnen leiden naar eerdere levens of van verdrongen herinneringen. Hij was bereid om met mij aan de slag te gaan. 

En op dat moment voelde het alsof een nieuwe fase in mijn zoektocht zich aankondigde.